Τι είναι η ΔΕΠΥ; Ένας πρακτικός οδηγός υποστήριξης για γονείς

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής ή/και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ) είναι μια από τις πιο συχνές αναπτυξιακές ιδιαιτερότητες της παιδικής ηλικίας, η οποία μπορεί να φέρει αρκετές προκλήσεις στην καθημερινότητα της οικογένειας (American Psychiatric Association, 2013).

Κατανοώντας τη ΔΕΠΥ: Τι πρέπει να γνωρίζετε

Η ΔΕΠΥ επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος του παιδιού διαχειρίζεται την προσοχή, τον αυτοέλεγχο και τη συμπεριφορά του (Barkley, 2015).

Η ΔΕΠΥ δεν είναι αποτέλεσμα κακής ανατροφής, έλλειψης πειθαρχίας ή τεμπελιάς του παιδιού (American Academy of Pediatrics, 2019). Είναι μια βιολογική ιδιαιτερότητα. Το παιδί σας δεν συμπεριφέρεται έτσι επίτηδες για να σας εκνευρίσει· απλώς ο εγκέφαλός του δυσκολεύεται να «φρενάρει» τις παρορμήσεις του και να φιλτράρει τα ερεθίσματα γύρω του.

Πρακτικές Συμβουλές για το Σπίτι

Η καθημερινότητα με ένα παιδί με ΔΕΠΥ μπορεί να γίνει πιο ήρεμη και λειτουργική αν εφαρμόσετε μερικές επιστημονικά αποδεδειγμένες στρατηγικές (DuPaul & Stoner, 2014):

• Δημιουργήστε μια σταθερή ρουτίνα: Τα παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν τεράστια ανάγκη από προβλεψιμότητα. Φτιάξτε ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα (ίδια ώρα για διάβασμα, φαγητό, ύπνο). Αν είναι δυνατόν, χρησιμοποιήστε έναν οπτικό πίνακα με εικόνες ή σημειώσεις στο ψυγείο.

• Χωρίστε τις εργασίες σε μικρά βήματα: Μια οδηγία όπως «μάζεψε το δωμάτιό σου» ή «διάβασε την Ιστορία» φαντάζει βουνό και προκαλεί άρνηση. Σπάστε την σε μικρά, συγκεκριμένα βήματα: π.χ. «πρώτα βάλε τα αυτοκινητάκια στο κουτί» και μόλις τελειώσει, δώστε την επόμενη οδηγία.

• Εστιάστε στη θετική ενίσχυση: Τα παιδιά αυτά ακούνε καθημερινά δεκάδες «μη» και «όχι». Αντιστρέψτε το κλίμα επιβραβεύοντας αμέσως την καλή συμπεριφορά, ακόμα και για κάτι μικρό (π.χ. «μπράβο που κάθισες στην καρέκλα σου μέχρι να τελειώσεις το φαγητό»). Η έπαινος λειτουργεί ως καύσιμο για τη συγκέντρωσή τους.

• Διαχειριστείτε τους περισπασμούς: Την ώρα του διαβάσματος, το γραφείο του παιδιού πρέπει να είναι «καθαρό». Απομακρύνετε tablet, τηλεοράσεις, παιχνίδια ή ακόμα και έντονα διακοσμητικά. Ένας ήσυχος, λιτός χώρος μειώνει την τάση του παιδιού να αφαιρείται.

• Φροντίστε τον εαυτό σας: Η ανατροφή ενός παιδιού με ΔΕΠΥ απαιτεί τεράστια αποθέματα υπομονής. Δεν μπορείτε να προσφέρετε ηρεμία αν οι δικές σας μπαταρίες είναι άδειες. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας να ξεκουραστεί, χωρίς ενοχές.

Συνεργασία με το Σχολείο

Η ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία με τους εκπαιδευτικούς είναι το «κλειδί» για την επιτυχία του παιδιού (Pfiffner, 2011).

• Μοιραστείτε με τον δάσκαλο τις στρατηγικές που βλέπετε ότι πιάνουν τόπο στο σπίτι.

• Ζητήστε του να κάθεται το παιδί στα μπροστινά θρανία (μακριά από παράθυρα ή πόρτες) για να μην αποσπάται η προσοχή του.

• Καθιερώστε μια σύντομη, εβδομαδιαία ενημέρωση ώστε να λειτουργείτε ως ομάδα, εφαρμόζοντας κοινούς κανόνες σε σπίτι και σχολείο.

Βιβλιογραφία

1. American Academy of Pediatrics (AAP). (2019). Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Children and Adolescents. Pediatrics, 144(4).

2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.).

3. Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment (4th ed.). New York: Guilford Press.

4. DuPaul, G. J., & Stoner, G. (2014). ADHD in the Schools: Assessment and Intervention Strategies (3rd ed.). New York: Guilford Press.

5. Pfiffner, L. J. (2011). All About ADHD: The Complete Practical Guide for Classroom Teachers. Scholastic Inc.